آیا تا به حال دقت کرده اید که هنگام بستن کامل دهان ، بین دندان های جلویی فک بالا و پایین خود فاصله ای می بینید ؟ این وضعیت که به آن اپن بایت یا باز بودن گاز گفته می شود ، تنها یک مشکل ظاهری نیست . اپن بایت می تواند بر زیبایی لبخند ، کارایی جویدن ، نحوه تکلم و حتی سلامت روانی فرد تأثیر بگذارد . بسیاری از افراد سال ها با این مشکل زندگی می کنند بدون آنکه بدانند راه حل های مؤثری برای درمان آن وجود دارد . در این مقاله جامع ، شما را با تمام ابعاد این ناهنجاری شایع دندانی آشنا می کنیم و بهترین راهکارهای درمانی را از زبان علم ارتودنسی بررسی می نماییم .
اگر شما یا یکی از عزیزانتان به اپن بایت مبتلا هستید ، نگران نباشید . روش های درمانی پیشرفته امروزی می توانند این مشکل را به طور کامل برطرف کنند . دکتر مهریزی ، متخصص ارتودنسی، با سال ها تجربه در درمان انواع ناهنجاری های دندانی و فکی در تهران ، با بهره گیری از جدیدترین تکنیک های روز دنیا ، به شما کمک می کنند تا لبخندی زیبا و عملکردی سالم داشته باشید . با خواندن این مقاله تا انتها ، اطلاعات کاملی درباره علل ، عوارض و روش های درمان اپن بایت به دست خواهید آورد .
خدمات ما: ارتودنسی سرامیکی
اپن بایت دندان چیست و چگونه تعریف می شود ؟
اپن بایت یک نوع ناهنجاری دندانی محسوب می شود که در آن ، دندان های جلویی فک بالا و پایین هنگام بسته شدن کامل دهان ، روی یکدیگر قرار نمی گیرند و بین آن ها یک فضای عمودی دیده می شود . در حالت طبیعی ، دندان های جلویی فک بالا باید حدود دو تا سه میلی متر روی دندان های جلویی فک پایین را بپوشانند . اگر این پوشش وجود نداشته باشد و دندان ها به هم نرسند ، فرد دچار اپن بایت شده است .
این ناهنجاری ممکن است فقط چند دندان را درگیر کند یا کل قوس دندانی را تحت تأثیر قرار دهد . اپن بایت می تواند موقتی باشد (مانند دوران رویش دندان های شیری) یا دائمی . تشخیص زودهنگام و درمان به موقع ، از پیشرفت آن جلوگیری می کند و نیاز به درمان های پیچیده تر را کاهش می دهد .
لینک مفید: متخصص ارتودنسی دیمون در تهران
آشنایی با انواع مختلف اپن بایت
اپن بایت به دو دسته کلی تقسیم می شود که شناخت آن ها برای انتخاب روش درمانی مناسب بسیار حیاتی است :
- اپن بایت قدامی (جلویی)
این نوع ، شایع ترین شکل اپن بایت است و به فاصله بین دندان های جلویی (ثنایا) اطلاق می شود . در این حالت ، دندان های جلوی بالا و پایین به هم نمی رسند و یک شکاف آشکار در قسمت جلوی دهان ایجاد می شود . این نوع تأثیر مستقیمی بر زیبایی لبخند و نحوه تلفظ برخی حروف مانند “س” و “ز” دارد .
- اپن بایت خلفی (عقبی)
در این نوع که نادرتر است ، دندان های آسیاب و پیش آسیاب (دندان های عقبی) فک بالا و پایین با یکدیگر تماس ندارند و تنها دندان های جلویی در تماس هستند . این وضعیت می تواند تأثیر قابل توجهی بر کارایی جویدن داشته باشد و فرد را در خرد کردن غذا دچار مشکل کند .
مقاله مفید: تنفس دهانی
علل و عوامل ایجاد کننده اپن بایت
علت بروز اپن بایت معمولاً ترکیبی از عوامل مختلف است که در ادامه به مهم ترین آن ها می پردازیم . شناسایی علت اصلی ، گام اول در مسیر درمان موفق محسوب می شود .
- عادات نامناسب دوران کودکی
عادات طولانی مدت مانند مکیدن انگشت ، استفاده از پستانک یا مکیدن اشیاء دیگر یکی از مهم ترین علل ایجاد اپن بایت در کودکان است . این عادات با اعمال فشار مداوم به دندان ها و فک ها ، مانع از رویش صحیح آن ها شده و باعث ایجاد فاصله بین دندان های جلویی می شوند . هر چه این عادات طولانی تر ادامه یابند ، شدت اپن بایت بیشتر خواهد بود .
- زبان زدن یا هل دادن زبان به جلو (Tongue Thrust)
هل دادن زبان به سمت جلو در هنگام بلع یا صحبت کردن ، نیرویی مداوم به پشت دندان های جلویی وارد می کند . این فشار موجب می شود که دندان های جلو به سمت بیرون حرکت کرده و فاصله بین آن ها افزایش یابد . بسیاری از افراد بدون آنکه بدانند ، این عادت نادرست را دارند و باید با تمرینات تخصصی آن را اصلاح کنند .
بیشتر بخوانید: ارتودنسی کاموفلاژ
- عوامل ژنتیکی و اسکلتی
در برخی موارد ، اپن بایت ریشه در ساختار استخوانی و ژنتیک فرد دارد . این نوع که اپن بایت اسکلتی نامیده می شود ، زمانی رخ می دهد که رشد عمودی فک ها بیش از حد باشد و فاصله بین فک بالا و پایین در ناحیه جلویی افزایش یابد . در این شرایط ، حتی اگر دندان ها در موقعیت صحیح خود قرار داشته باشند ، به دلیل ناهماهنگی استخوانی ، نمی توانند به یکدیگر برسند .
- تنفس دهانی مزمن
افرادی که به دلیل مشکلات تنفسی مانند آلرژی ، بزرگی لوزه ها یا انحراف بینی ، مجبور به تنفس دهانی هستند ، زبان خود را در کف دهان قرار نمی دهند و این وضعیت باعث می شود که زبان فشار بیشتری به دندان های جلویی وارد کند . این فشار مداوم ، اپن بایت را تشدید می کند .
- عوامل دندانی و عدم تعادل در رویش دندان ها
گاهی اوقات ، رویش غیرطبیعی دندان ها یا از دست دادن زودهنگام دندان های شیری می تواند به اپن بایت منجر شود . همچنین وجود دندان های نهفته یا فشار ناشی از دندان عقل می تواند در ایجاد این ناهنجاری نقش داشته باشد .
ارتوسرجری روشی تخصصی برای اصلاح ناهنجاری های شدید فک است که با ترکیب جراحی و ارتودنسی، به بهبود عملکرد و زیبایی صورت کمک می کند.
بیشتر: هزینه ارتودنسی کودکان
عوارض جدی اپن بایت درمان نشده
بسیاری از افراد تصور می کنند که اپن بایت صرفاً یک مشکل زیبایی است ، اما واقعیت این است که این ناهنجاری عوارض متعددی را به همراه دارد :
- اختلال در جویدن و هضم غذا
زمانی که دندان های جلو به هم نمی رسند ، فرد نمی تواند غذا را به خوبی ببرد و خرد کند . این موضوع باعث می شود که تکه های بزرگ غذا وارد معده شوند و فرآیند هضم با مشکل مواجه گردد . در دراز مدت ، این مشکل می تواند به سوء هاضمه و کمبود جذب مواد مغذی منجر شود .
- مشکلات گفتاری و تلفظ
اپن بایت تأثیر مستقیمی بر نحوه تلفظ حروف به خصوص حروف سایشی مانند “س” ، “ز” و “چ” دارد . افراد مبتلا به اپن بایت اغلب هنگام صحبت کردن ، صدای سوت مانند یا غیرطبیعی تولید می کنند که می تواند بر ارتباطات اجتماعی آن ها تأثیر منفی بگذارد .
برای درک کامل کاربرد و انواع کش ارتودنسی در درمان ارتودنسی و دستیابی به نتایج مطلوب، اینجا کلیک کنید.
- سایش غیرطبیعی دندان های عقبی
از آنجایی که دندان های جلویی درگیر اپن بایت هستند و به هم نمی رسند ، فشار جویدن به طور نابرابر روی دندان های عقبی توزیع می شود . این توزیع نامناسب باعث سایش زودرس و غیرطبیعی دندان های آسیاب می شود و ممکن است در طولانی مدت به از دست رفتن آن ها منجر گردد .
- مشکلات مفصل گیجگاهی – فکی (TMJ)
عدم تعادل در بسته شدن فک ها و تلاش مداوم برای رساندن دندان ها به هم ، فشار اضافی بر مفصل گیجگاهی – فکی وارد می کند . این فشار می تواند باعث درد مفصل ، کلیک کردن فک ، سردردهای مزمن و حتی قفل شدن موقت فک شود .
- کاهش اعتماد به نفس و مشکلات روانشناختی
ظاهر نامناسب لبخند و فاصله بین دندان های جلویی ، بسیاری از افراد را از خندیدن و لبخند زدن باز می دارد . این مسئله می تواند به مرور زمان به کاهش اعتماد به نفس ، انزوای اجتماعی و حتی افسردگی منجر شود .
دکتر مهریزی با سال ها تجربه در درمان اپن بایت و سایر ناهنجاری های دندانی ، بارها شاهد تغییرات مثبت روحی و روانی بیماران خود پس از درمان بوده اند . ایشان معتقدند که درمان اپن بایت نه تنها عملکرد دهان را بهبود می بخشد ، بلکه کیفیت زندگی فرد را به طور چشمگیری افزایش می دهد .
عارضه اپن بایت چگونه درمان می شود؟
درمان اپن بایت روش های گوناگونی دارد. دندانپزشک متخصص ارتودنسی پس از معاینه کامل بیمار، طرح درمان وی را مشخص می کند و بر اساس آن یکی از روش های معمول درمان این عارضه را به کار خواهد گرفت. توصیه می کنیم برای درمان عارضه اپن بایت خود به دکتر احسان مهریزی، بهترین دکتر ارتودنسی ، مراجعه کنید تا به بهترین روش و در کوتاه ترین زمان ممکن درمان شوید.
سوال شما: ارتودنسی نامرئی چیست؟
روش های درمان اپن بایت
- لنگر موقتی ارتودنسی
این وسیله درمانی، حرکت دندان های عقبی فک بالا را تحت تأثیر قرار می دهد. از این طریق، زمانی که فک پایین حرکت می کند، دندان های جلویی هر دوفک بر روی یکدیگر قرار می گیرند و اختلال اپن بایت به تدریج اصلاح می شود. سعی میکنیم در یک مقاله جداگانه درمورد لنگر موقتی ارتودنسی توضیحات مفصلی را ارائه نمائیم
- لوک بایت
زمانی که دندانپزشک دلیل عارضه اپن بایت را رشد بیش از اندازه و مجموعه شرایط دندان های آسیا تشخیص دهد، وسیله ای به نام بلوک بایت را بر روی دندان های آسیا نصب می کند. این وسیله میزان حرکت دندان های آسیا و میزان رشد آن ها را تنظیم می کند و بدین ترتیب مانع از تأثیر منفی آن بر محل قرار گیری دندان های قدامی می گردد.
- سیم قرقره دار
این وسیله زمانی در درمان اپن بایت مورد استفاده قرار می گیرد که دلیل این عارضه، فشار زبان به پشت دندان های قدامی فرد باشد. سیم این وسیله به دندان های آسیا در انتهای دهان متصل می شود و قرقره آن در پشت دندان های قدامی فک پایین قرار می گیرد. عملکرد این وسیه به این صورت است که زبان را در وضعیت صحیحی قرار دهد و مانع از فشار آوردن زبان به پشت دندان های فک پایین گردد.
- هدگیر
این وسیله جزو لوازم ارتودنسی است که تسمه آن در پشت سر قرار می گیرد و بخش سیمی آن با وارد کردن نیرویی ملایم، سبب هم راستا شدن دو فک می شود.
- هدگیر معکوس
این وسیله با کنترل میزان رشد دو فک، وضعیتی را که سبب فاصله افتادن بین دو ردیف دندان های پایین و بالا می شود را اصلاح می نماید. با کنترل رشد چانه، به تدریج فاصله ایجاد شده بین دو ردیف دندانی رفع خواهد شد.
- جراحی فک
این روش درمانی معمولا برای بزرگسالان یا نوجوانانی که رشد فک در آن ها به پایان رسیده است انجام می گیرد. در روش جراحی، جراح فک بالا را در وضعیت صحیح قرار می دهد و در جای خود ثابت می کند. جراحی فک یکی از روش های تخصصی در درمان ناهنجاری های اسکلتی و عملکردی فک ها است که به بهبود زیبایی چهره و عملکرد هایی مثل جویدن، صحبت کردن و تنفس کمک میکند.
جدول مقایسه روش های درمان اپن بایت در گروه های سنی مختلف
| گروه سنی | روش های اصلی درمان | مدت زمان درمان | میزان موفقیت |
|---|---|---|---|
| کودکان (۷ تا ۱۲ سال) | دستگاه تیغه زبانی، اسپلینت، هدگیر، اصلاح عادات | ۱ تا ۲ سال | بسیار بالا (بیش از ۹۰ درصد) |
| نوجوانان (۱۲ تا ۱۸ سال) | ارتودنسی ثابت، الاینرهای شفاف، TADs | ۱٫۵ تا ۳ سال | بالا (۸۰ تا ۹۰ درصد) |
| بزرگسالان (دندانی) | ارتودنسی ثابت، الاینرهای شفاف، TADs | ۲ تا ۴ سال | متوسط تا بالا (۷۰ تا ۸۵ درصد) |
| بزرگسالان (اسکلتی شدید) | ترکیب ارتودنسی + جراحی فک | ۲ تا ۳ سال (شامل دوران نقاهت) | بسیار بالا (بیش از ۹۰ درصد) |
آیا امکان درمان اپن بایت به صورت خودبه خودی وجود دارد؟
در برخی موارد، عارضه اپن بایت در کودکی بر اثر وجود دو گروه دندان شیری و اصلی به وجود می آید. دلیل این موضوع، فاصلۀ زمانی بین افتادن تمامی دندان های شیری و رویش تمامی دندان های دائمی می باشد. در این موارد همزمان با رشد طبیعی کودک و رویش کامل دندان های دائمی، اختلال برطرف خواهد شد. نزدیک به 80 درصد کودکان در دوران رویش دندان های دائمی و زمانی که دندان های شیری هنوز به طور کامل نیفتاده اند، دچار این عارضه می شوند که در برخی موارد همزمان با رشد کودک اصلاح خواهد شد.
به همین خاطر همواره توصیه می شود ارتودنسی کودکان تا قبل از سن هفت سالگی توسط دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی انجام شود تا مشکلاتی که نیاز به درمان ارتودنسی دارند، زودتر شناسایی شوند. در این سن هنوز فضای کافی برای انجام درمان پیشگیرانه وجود دارد و چنانچه دندانپزشک متخصص تشخیص بدهد که عارضه به صورت خود به خودی درمان نخواهد شد، درمان کودک را آغاز خواهد کرد.
مقایسه مزایا و معایب روش های درمان اپن بایت
| روش درمانی | مزایا | معایب |
|---|---|---|
| دستگاه تیغه زبانی | غیرتهاجمی، مؤثر در اصلاح عادت زبان زدن، هزینه مناسب | ظاهر نامناسب، نیاز به همکاری کودک |
| ارتودنسی ثابت (براکت) | دقت بالا، کارایی برای انواع اپن بایت، نتایج پایدار | مدت طولانی درمان، تأثیر بر زیبایی، محدودیت غذایی |
| الاینرهای شفاف | زیبایی بسیار بالا، قابل برداشتن، راحتی بیشتر | عدم کارایی در موارد شدید، هزینه بیشتر، نیاز به انضباط بیمار |
| جراحی فک + ارتودنسی | تنها راه حل قطعی برای موارد اسکلتی شدید، نتایج دائمی | هزینه بالا، نیاز به بستری و جراحی، دوره نقاهت طولانی |
مراقبت های ضروری در طول درمان اپن بایت
- رعایت بهداشت دهان و دندان
در طول درمان ارتودنسی ، رعایت بهداشت دهان از اهمیت ویژه ای برخوردار است . استفاده از مسواک مخصوص ارتودنسی ، نخ دندان و دهانشویه ضدباکتری ، از پوسیدگی و التهاب لثه جلوگیری می کند .
- پرهیز از غذاهای سخت و چسبناک
مواد غذایی مانند آجیل ، آبنبات ، پاپکورن و آدامس می توانند به براکت ها و دستگاه های ارتودنسی آسیب برسانند . بهتر است این مواد را در طول درمان مصرف نکنید .
- استفاده منظم از وسایل کمکی
در صورت تجویز متخصص ، استفاده از الاستیک ها ، فنرها یا سایر وسایل کمکی طبق دستورالعمل ، برای دستیابی به نتایج مطلوب ضروری است .
- ویزیت های منظم
مراجعه به موقع به متخصص ارتودنسی در فواصل تعیین شده (معمولاً هر ۴ تا ۶ هفته) برای تنظیم دستگاه ها و بررسی پیشرفت درمان الزامی است .
- استفاده از ریتینر پس از درمان
پس از اتمام درمان ارتودنسی ، استفاده از ریتینر (نگهدارنده) برای تثبیت نتایج و جلوگیری از بازگشت دندان ها به موقعیت قبلی ، ضروری است . مدت زمان استفاده از ریتینر را متخصص تعیین می کند .
خلاصه
زمانی که دندان های بالایی با دندان های پایینی تماس نداشته باشند، یک حالت ساده اپن بایت داریم. ساده ترین راه برای بررسی اینکه آیا اپن بایت دارید یا نه این است که سعی کنید یک تکه کاغذ را با دندان های جلویی خود نگه دارید.
